سَمْحاً « 1 » : بِمَوَازِينِ عَدْلٍ وَأَسْعَارٍ « 2 » لَاتُجْحِفُ بِالْفَرِيقَيْنِ مِنَ الْبَائِعِ وَالْمُبْتَاعِ « 3 » ) . امام عليه السلام در اين جملهء كوتاه و پر معنا نخست دستور كلى مىدهد كه معاملات با شرايط آسان بايد انجام گيرد ، آن‌گاه آن را به شكل مشروح‌تر در دو جمله بيان مىفرمايد : نخست اينكه ميزان‌هاى سنجش بايد عادلانه باشد ؛ كم فروشى و تقلّب در كار نباشد و ديگر اينكه قيمت‌ها بايد متعادل گردد و معناى تعادل در قيمت‌ها آن است كه هم از توليد كننده حمايت كنند و هم از مصرف كننده ، زيرا هرگاه تنها به نفع مصرف كننده باشد و توليد كنندگان زيان ببينند دست از توليد مىكشند و اين خود مايهء گرانى و كمبود اجناس مىشود و اگر تنها جانب توليدكننده در نظر گرفته شود و با منافع زياد اجناس خود را عرضه كنند مصرف‌كنندگان به زحمت مىافتند . بسيارى از فقيهان و دانشمندان از اين جملهء امام عليه السلام استفاده كردند كه حكومت اسلامى حق قيمت‌گذارى را در مواردى كه لازم مىبيند دارد و اگر نرخ‌هايى براى مواد غذايى و غير آن تعيين كند همهء مردم بايد آن را معتبر بشمارند و تخلّف از آن ممنوع است . البته در رواياتى از قيمت‌گذارى نهى شده و قيمت‌ها بر اساس عرضه و تقاضا گذارده شده ، از جمله در حديثى مىخوانيم كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله از كنار جمعى از محتكران عبور مىكرد . دستور داد انبارهاى آنها را بگشايند و اجناسشان را در بازار عرضه كنند . كسى به حضرت عرض كرد : چه خوب است قيمت آن را نيز تعيين كنيد . پيغمبر خشمگين شد فرمود : « أَنَا أُقَوِّمُ عَلَيْهِمْ ؟ إِنَّمَا السِّعْرُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَرْفَعُهُ إِذَا شَاءَ وَيَخْفِضُهُ إِذَا شَاءَ ؛ آيا من قيمت را تعيين كنم ؟ قيمت به دست

--> ( 1 ) . « سَمْح » به معناى آسان گرفتن و سخاوت نمودن است ( 2 ) . « أسْعار » جمع « سعر » بر وزن « شعر » به معناى نرخ اجناس است ( 3 ) . « المُبْتاع » به معناى مشترى و خريدار است